Stelling: ‘Ik heb er spijt van dat ik niets gezegd heb bij het afscheid van een dierbare.’

  • 29 maart 2016
  • 24 reacties
  • 3906 Bekeken

Op Facebook plaatsten we de stelling ‘Ik heb er spijt van dat ik niets gezegd heb bij het afscheid van een dierbare.’ Daar zijn een heleboel mooie reacties op gekomen.


Er zijn veel redenen te bedenken om wel of niet te spreken bij het afscheid. En er zijn ook alternatieven, voor als het om wat voor reden dan ook niet (meer) lukt om de woorden uit te spreken. Een aantal alternatieven die op Facebook zijn genoemd zijn:
  • ‘Had na afloop een mooi kaartje gestuurd naar mijn vriendin haar man en kinderen. En dit zo beschreven.’
  • ‘Richt je tot de overledene en lees je brief persoonlijk voor. Vaak kan dat in het uitvaart centrum, als je het niet voor de menigte wilt doen bij afscheid.’
  • ‘Ik heb niet gesproken maar een brief meegegeven.’
  • ‘Niet iedereen kan of wilt dit. Doe wat je hart je op dat moment ingeeft. Wel jammer als je achteraf spijt hebt, je kunt het niet overdoen.’
Hoe kijken jullie tegen deze stelling aan? En wat zou je willen meegeven aan nabestaanden die niet de mogelijkheid hebben om nog iets te zeggen bij het afscheid van een dierbare?

24 Reacties

Ik had achteraf toch graag op de uitvaart van mijn moeder wat willen zeggen.
Helaas heb ik dat niet gedaan.
Ik kon voor haar overlijden nog wel tegen haar zeggen dat ik van haar hield.
Dat was niet zo gebruikelijk in ons gezin.
Ik had haar willen vertellen dat ze een goede moeder is geweest.
Ook al was ons contact niet altijd even goed.
Maar gelukkig werd dat contact beter toen ik ouder werd

Gelukkig heb ik bij de uitvaart van mijn schoonmoeder wel gesproken.
Dat heeft mij heel erg geholpen bij de verwerking van mijn verdriet.
Na de zelfdoding van mijn zus had ik het wel uit willen schreeuwen tijdens de plechtigheid. Over al het onrecht en verdriet wat haar aangedaan was. Ik was de eerste uit onze familie die het bericht ontving en nadat ik bij haar geweest was en zag hoe zij daar in dat bed lag, moest ik gaan handelen.

Daar heb ik een enorme kater aan over gehouden, die nu weer opspeelt.

Ik ga het niet verder uitleggen, maar de dame van Dela heeft daar een zeer positieve rol voor mij in gespeeld.

Later bij de dood van een goede vriend heb ik gelukkig wel wat kunnen zeggen en ook dat was een hele trieste situatie. De goede man had ongeveer vijf weken dood in zijn huis gelegen. Hier hebben zorg verlenende instanties enorm gefaald.

Ik dacht dat hij veilig opgenomen was in een instelling en hij wilde geen bezoek, maar uiteindelijk is hij eenzaam overleden.

Ik leef nu mijn leven zonder verwachtingen van anderen en ben erg zorgvuldig met het vertrouwen van mensen.

Ik ben zeker niet verbitterd en geniet van een mooie dag als vandaag!
Dankjewel voor het delen van jullie ervaringen Zustertje en Cecilia. Iemand verliezen die je dierbaar is, maakt veel gevoelens los. Het is fijn als je die kunt delen, op wat voor manier dan ook. Zeker na de heftige situaties die je beschrijft Cecilia.

Hebben jullie tips voor anderen of zijn er specifieke dingen die jullie gedaan hebben om je verdriet, boosheid of liefde alsnog te uiten?
Ik kreeg het gewoon niet voor elkaar om iets te zeggen tijdens de begrafenis van mijn moeder. Had de kist geverfd en het kaartje ontworpen en was gewoon op. Heb er toentertijd ook niet echt verder over nagedacht.
Later heb ik daar wel wat spijt van gehad. Ik had zoveel kunnen delen en zeggen over haar...
Misschien dat ik het alsnog een keer ga doen. Ik merk al wel dat ik bij een overlijden van mijn vader er anders mee om zal gaan.
Dat is wat ik helemaal begrijp,want ik kon het niet tijdens de crematie van mijn zus en later ook tijdens de crematie van mijn moeder ben ik er zelfs helemaal onpasselijk van geworden.

Ook daar weer familieleden, die zichzelf erg belangrijk vonden en zelfs voor de dood van mijn moeder, mij nog even op het matje wilde roepen.

Ik koester nu mijn eigen herinneringen aan mijn ouders, broers en zus en andere geliefden.

Dat is ook de reden, dat ik in besloten kring mijn afscheid wil vieren, zonder poespas!!

Ik hoop dat jouw vader nog lang bij jou mag zijn en geniet daarom van de tijd samen.

VOEL JE NOOIT SCHULDIG!!!
Dank je Cecilia, dat is echt een hele lieve reactie. Dat besloten kring snap ik helemaal...
Lieve Kiki,

Bedankt voor jouw antwoord, doet me heel goed en geeft me kracht.
Reputatie 4
Jawel Rianne.

Na het overlijden,van mijn vrouw,
ben ik gaan schrijven,om het gemis
te accepteren,en te aanvaarden,dat
ze van mij is heengegaan.Een jaar lang
heb ik dat iedere morgen,kunnen doen.
ik heb haar het "plaatsje"moeten gunnen,
waar ze intens naar verlangden,en zo
haar kunnen loslaten.
Mijn overwegingen,heb ik in gedichten en
rijmenlingen,in woorden kunnen omzetten.
Een goede methode,om een verlies te
verwerken.
Johan.
Dat is wat ik helemaal begrijp,want ik kon het niet tijdens de crematie van mijn zus en later ook tijdens de crematie van mijn moeder ben ik er zelfs helemaal onpasselijk van geworden.

Ook daar weer familieleden, die zichzelf erg belangrijk vonden en zelfs voor de dood van mijn moeder, mij nog even op het matje wilde roepen.

Ik koester nu mijn eigen herinneringen aan mijn ouders, broers en zus en andere geliefden.

Dat is ook de reden, dat ik in besloten kring mijn afscheid wil vieren, zonder poespas!!

Ik hoop dat jouw vader nog lang bij jou mag zijn en geniet daarom van de tijd samen.

VOEL JE NOOIT SCHULDIG!!!


Ik herken dat gevoel helemaal en ook ik wil een crematie zonder poespas.

Mijn zus heeft op de crematie van mijn vader een gedicht voorgedragen en de rest heeft de dame van DELA gedaan. Ik was te zeer in shock, ik had het nooit kunnen doen, maar heb ook geen spijtgevoel. Ik praat heel vaak tegen mijn vader en heb meerdere gedichten geschreven voor hem, daarna.
Bij mijn moedertjes crematie was ik niet bij, maar heeft mijn broer de dame van DELA een gedicht laten voordragen wat ik
gevraagd had of ze dat wilden voordragen en op de rouwkaart wilden zetten. Ze hadden het gedicht wat aangepast, omdat er stond: dochter, en ja, mijn moeder had nog een dochter en ook een zoon.........dus dat werd kinderen. Verder was ik al heel blij dat ze dit hebben gedaan.......(alleen waren ze vergeten de naam van de dichter er bij te zetten, wat verplicht is) want wat mijn zus en schoonzus betreft, besta ik niet eens.
Ik heb bij de crematie een brief voorgelezen aan mijn vader. Een week daarvoor had ik diezelfde brief aan mijn vader voorgelezen. Hij kreeg euthanasie dus we wisten wanneer hij dood ging. Ik ben enorm dankbaar dat hij het zelf heeft kunnen horen en blij dat het me lukte dit ook tijdens de crematie te doen.
Overigens begrijp ik enorm goed wanneer iemand dat niet kan.
Hoewel ik in het 'normale' leven nooit voor een aantal mensen, laat staan een groep, durf te praten heb ik wel gesproken bij de uitvaarten van mijn zus, moeder en liefste oom. Ik heb er veel aan gehad en het heeft mij zeer zeker geholpen met de verwerking. Maar voor degene die het niet hebben kunnen doen, of hebben willen doen, : voel je niet schuldig of spijtig. Soms helpt het, maar soms ook niet.
Ik kon zelf ook niet spreken op de begrafenis van mijn man.
En vanwege een oogoperatie die ik noodzakelijkerwijs een paar dagen voor de uitvaart moest ondergaan, kon ik zelf ook niks schrijven of voorlezen. Ik heb het moeten overlaten aan iemand van het Humanistisch Verbond, maar zij heeft de tekst wel uitgebreid met mij en de rest van de familie doorgesproken en mijn aandeel daarin is wel duidelijk naar voren gekomen. En ik had wel een duidelijk aandeel in de uitvaart zelf: foto's, muziek etc. Ik heb het uiteindelijk los kunnen laten, het was niet anders en het kon niet anders.
@Janny: wat een enorm nare samenloop van omstandigheden. De uitvaart wel goed kunnen volgen? Was deze wel naar wens?
ja, die was wel naar wens en wat ik zelf kon regelen heb ik ook zelf gedaan
Wat fijn en goed!
De crematie van mijn man vond okk in besloten kring plaats, omdat we heel veel familie hebben. Mij man was nl zelf al twee keer weduwnaar geweest en ik was ook weduwe. Samen hebben we nog een zoon gekregen die veertien was toen mjn man overleed.
Ik heb niets meer tegen hem kunnen zeggen toen hij stierf omdat het allemaal zo plotseling en onverwachts was, maar ik heb wel twee verhalen geschreven die tijdens de avondwake (die we speciaal voor vrienden en kennissen gehouden hebben) en de crematie zijn voorgelezen. Ook heb ik zelf nog een gedichtje voorgelezen wat ik ook tijdens onze bruiloft voorgelezen heb. Ik vond dat ik dat moest doen. We hadden allebei al een beladen leven achter de rug en toen heb ik een klein gedichtje geschreven over geluk. Dat gedichtje eindigde met de woorden: na regen komt zonneschijn waarmee ik bedoelde te zeggen en hopen dat wij samen weer van de toekomst hoopten te kunnen gaan genieten.
ook alle kinderen, 8 in totaal, hebben ieder hun eigen woordje gedaan. Sommige heel kort, anderen wat langer maar ieder naar hun eigen wens en ik kan zeggen dat ik heel trots was op dat stel (ons stel) dat daar voor in het crematorium naast zijn kist hun verhaaltje deden.
ondanks dat we dit allemaal gedaan hebben blijf je toch rondlopen met de gedachten dat je nog zoveel tegen elkaar had willen zeggen, maar dat zal altijd wel zijn en dat zal iedereen die een dierbare verliest zo ervaren.
maar ik vind het zeker wel fijn, hoe moeilijk het ook was, dat ik nog iets heb kunnen zeggen tijdens de crematie. Daar heb ik zeer zeker geen spijt van.
Ik heb dat niet gekund. Ik heb wat ik wilde zeggen op papier gezet en de uitvaartleider namens Dela heeft dit verwoord.
Ik was wel supertrots op onze beide dochters, die bijna stikten van de emoties, maar precies verwoordden hoeveel zij van hun vader hielden, hun jeugd met paps herbeleefden etc etc. Zo knap om dan toch door te gaan.
Bij de afscheidsdienst van mijn eerste man, 25 jaar geleden,heb ik zelf niet kunnen spreken. Gelukkig waren er wel anderen die het konden.
Negen maanden geleden is ook mijn tweede man overleden. Ik had tijdens de laatste dagen van zijn leven een gedicht geschreven. Een dag voor zijn dood heb ik het hem voorgelezen, zo wist hij wat ik tijdens de uitvaart zou gaan zeggen en hij vond het heel mooi.
Ook mijn drie kinderen, uit mijn eerste huwelijk, hebben gesproken en dat was heel bijzonder.
Op papa's crematie heb ik een kort persoonlijk gedichtje voorgedragen. 9,5 maand later overleed mama. Ik heb haar 3,5 jaar begeleid van begin tot eind . Ik heb toen een speech gehouden hoe ik het ervaren heb en wat we samen hebben meegemaakt. Omdat ik zo nauw bij mama betrokken ben geweest , kreeg ik van de huisarts een rustgevend pilletje .De avond van te voren eerst even 1 uitgeprobeerd ....Ik keek niemand aan in de aula .Thuis had ik de tekst talloze keren geoefend , ik kon het bijna dromen... Ik hield me redelijk flink , maar na afloop brak ik . Diegene die mij altijd troostte, was er niet meer ....Ik mis ze allebei verschrikkelijk. Nooit geweten , dat het zo verschrikkelijk moeilijk, zwaar en verdrietig zou zijn om je ouders in zo'n korte tijd te moeten missen....
Gelukkig krijg ik rouwtherapie en heb ik lieve vrienden die mij er doorheen slepen...net zoals een paar besloten FB sites ...
Alette Suzanne, zou je mij willen vertellen waaruit die rouwtherapie bestaat, hoe je dit zou kunnen regelen en of hoe het jou helpt. Wat mij betreft mag dit in een Persoonlijk Bericht, omdat ik denk dat ik hier wel erg dichtbij kom. Ik zelf worstel ook met de rouw over mijn mams (ingeslapen in haar slaap okt. 2014 en het verlies van mijn man, jongstleden augustus 2016).
Hoi Hannie , ik heb het via de huisarts geregeld. In de huisartsenpraktijk zit een praktijkondersteuner, met ervaring in psychologie /maatschappelijke werk/ rouwverwerking . Dit wordt via de basisverzekering vergoed. We praten eigenlijk over van alles en nog wat en soms geef ik aan dat ik het over een bepaald onderwerp wil hebben ( bijv sterfdag oid ).
Informeer even bij je huisarts , misschien kan die je verder helpen. Ik ben heel blij dat ik mijn verdriet van mij af kan praten .
Wat mij ook enorm helpt , ik ben een persoonlijk boekje aan het schrijven. Ieder stukje tekst begint met : ik herinner mij dat..... Eerst had ik alleen de herinneringen aan papa , maar nu loopt het een beetje door elkaar, maar ik vind dit niet erg .Op deze manier schrijf ik mijn verdriet van mij af en hou ik de herinneringen levend . Misschien ook iets voor jou ?
Het verliezen van dierbaren doet verschrikkelijk pijn en bezorgt je veel verdriet , dit komt omdat die dierbaren heel diep in je hart zitten ....
Ik krijg gelukkig ook heel veel steun , troost en begrip van lieve vrienden . Ik ben ook lid geworden van een FB site , speciaal voor nabestaanden/rouwenden , waar je je verdriet kwijt kan dmv stukjes tekst of plaatjes te plaatsen .
Sterkte lieve Hannie ❤️
Dank je wel lieve AletteSuzanne.
Jammer, toen ik een afspraak na vele maanden had kunnen maken met zo'n praktijkondersteuner (zoals door jou omschreven) tijdens de lijdensweg van manlief, werd net op dat moment mijn lief gecremeerd, dus heb ik die afspraak geannuleerd. Heb gemeld waarom, maar daarna is er nooit meer actie door haar ondernomen naar mij toe. Ook dit lichtte ik toe bij een bezoek aan de huisarts (nadien), maar ook van haar uit werd geen actie ondernomen. Wat moet ik dus met deze interesse/meeleven nog verwachten van die zijde? Op mijn knieën nooit!
Ik had ervoor gekozen als oudste kind om niet te spreken . Mijn twee zusjes hebben dat wel gedaan. We hebben een behoorlijk leeftijdsverschil. Ik ben jarenlang enig kind geweest en mijn zusjes zijn veel later geboren wel in hetzelfde huwelijk met onze moeder en onze vader . En ik had wel een mooie kaart voor mijn vader met vlinders en dat heb ik meegegeven in de kist en dat is met hem verbrand ..

Ik wilde dat mijn zusjes zouden spreken. Omdat ik dus als kind enig kind hele lange tijd en ook het langst in het huwelijk van mijn ouders heb gezeten ...mijn zusjes hebben mijn vader ondanks dat ze mijn vader regelmatig zagen na de scheiding niet zoveel jaren meegemaakt in huwelijk omdat mijn ouders dus gescheiden waren...en ik dacht echt bij mezelf ...ik heb veel meegemaakt met mijn vader als kind etc etc ..laten zij maar hun moment pakken en beiden hebben gesproken ..
Mijn pa zei ook een keer jij bent mijn oudste dochter en ik heb veel met je gedaan gefietst en gewandeld , En hij vertelde ook aan een kennis van hem dat ik het meeste van hem gezien in huwelijk ...en meeste heb meegemaakt
en dat klopt

Ik dacht nee mijn zusjes mochten hun moment pakken
en ik was er blij mee
mijn tekst heb ik gewoon op de kaart geschreven ....en dat ging mee in de kist ...
jaaaa ik zou hetzelfde hebben van wat heb je eraan? Wat kan je dan nog verwachten ?

Reageer